project
Kasteelruïne ‘Brederode’ te Santpoort
baksteen- en morteladvies
historie
Een van de meest aansprekende kasteelruïnes van Nederland. Bouw hoofdburcht 1300-1318. Belegering en sloop 1351, waarna herbouw op bestaande fundering vanaf 1354. Na plundering en verval kwam de ruïne in bezit van de Staten van Holland en daarmee aan de Staat der Nederlanden. In de 19e eeuw was de ruïne één van de eerste bouwwerken die in opdracht van de staat werd gerestaureerd en werd het eerste rijksmonument.
opdrachtgever
De Staat der Nederlanden; Rijksgebouwendienst Haarlem
directie
Rothuizen Van Doorn ’t Hooft, Breda
bouwkundige/ bouwfysische problemen
Om de ruïne in stand te kunnen houden, zijn conserverende maatregelen noodzakelijk.
aard adviesopdracht
Onderzoeken samenstelling authentieke metselmortel en diverse jongere voegherstelmortels, zoutbelasting en eigenschappen van de oorspronkelijke bakstenen.
Ism architect begeleiden opzetten verschillende proefvakken voegwerk en adviseren kwaliteitseisen restauratiebaksteen en receptuur bij conservering toe te passen leg- en voegreparatiemortels.
plan van aanpak
buiten adviesopdracht
uitvoering
gepland 2010-2011
bijzonderheden
Aan de hand van gruismonsters werd de zoutbelasting van het metselwerk bepaald. Er werd een stevige belasting van chloriden (zeezout) en nitraten (vermoedelijk uitwerpselen van vogels) vastgesteld. Hiermee wordt rekening gehouden bij het ontwerp van de mortelrecepturen. Omdat het hier de conservering van een kasteelruine betreft is gekozen voor een voegherstelmortel die deze opofferingsgezind moet zijn ten opzichte van het authentieke materiaal van de muur.
Het steenformaat variëert: 25,5/26,5 x 11,5/13 x 5,2/6,5 cm.
Er werden op behoedzame wijze een aantal authentieke bakstenen uit de muur genomen en in het laboratorium onderzocht op hygrische eigenschappen en druksterkte. De uitkomsten zijn opgenomen in de tabel. Op basis hiervan werden de na te streven materiaalparameters vastgesteld. In deze situatie is bij de nieuwe stenen een ondergrens voor wat betreft druksterkte belangrijker dan de hygrische eigenschappen van de steen (muur niet ‘onder dak’ dus aan beide zijden zelfde klimaat!).
De stenen bleken hier harder dan vastgesteld bij andere objecten uit dezelfde bouwperiode.
status
voorbereidende fase
links
www.tacohermans.nl/bredned.htm#2
www.kastelenhollandzeeland.nl/brederode.htm
